Podczas listopadowego Czwartku z filozofią zapraszamy na podróż do angielskiego Oświecenia. Myśliciele tej epoki, z gruntu przeciwni dogmatom i niosący na swych sztandarach hasła racjonalizmu, starali się na nowo określić relacje pomiędzy ludzkim rozumem i wiarą. To właśnie wtedy dochodzi do narodzin postawy określanej mianem wolnomyślicielstwa, która w późniejszych latach przybierała najrozmaitsze formy. Ów splot sceptycyzmu, religijnego racjonalizmu, niekiedy też sekularyzmu i antyklerykalizmu rodzi się na początku osiemnastego stulecia m. in. za sprawą Johna Tolanda i Anthony’ego Collinsa, uczniów wielkiego angielskiego filozofa – Johna Locke’a. Warto jednak pamiętać, że głoszone przez nich hasła nakazujące wolność myśli – tj. swobodę rozumnej debaty nad wszelkimi twierdzeniami, także religijnymi – nie zawsze oznaczały odwrót od wiary, lecz skrywały najrozmaitsze postawy wobec religii. Tak więc chociaż podczas naszej podróży przewodnikami będą Locke, Toland i Collins, spróbujemy zastanowić się nad racjami stojącymi za ich stanowiskami, a także zrekonstruować filozoficzne znaczenie ówczesnej dyskusji na temat rozumu, wiary i życia człowieka pośród innym ludzi.