Kontaktul. Fosa Staromiejska 1a, 87-100 Toruń
tel.: +48 56 611 3666
e-mail: filozofia@umk.pl
obrazek nr 1

Filozofia systematyczna – laboratorium: Dotyk

Nowa forma zajęć w Katedrze Historii Filozofii, Filozofii Systematycznej i Etyki IF

Kurs, którego pełna nazwa to Filozofia systematyczna. Laboratorium stanowi nową, eksperymentalną formę zajęć proponowanych przez pracowników KHFFSiE. Zajęcia nie są poświęcone jedynie referowaniu istniejących stanowisk filozoficznych, ale dyskusji nad pewnym problemem ujmowanym z różnych perspektyw. W tym celu materiał do dyskusji wybrany zostaje zawsze w sposób przekrojowy i obejmuje zarówno teksty klasyczne, źródłowe, jak i współczesne, tak ściśle filozoficzne, jak i „okołofilozoficzne”, ukazujące  aplikację rozstrzygnięć filozoficznych w obszarze wybranych nauk i życia praktycznego. Ponadto zajęcia te prowadzone są przez kilkoro osób, reprezentujących nieco odmienne perspektywy badawcze i tradycje filozoficzne, a wszyscy prowadzący są jednocześnie zaangażowani w przebieg  każdych zajęć. Dzięki temu, chociaż każde spotkanie ma swego moderatora, zarówno prowadzący, jak i studenci uczestniczą w dyskusji i żywej wymianie myśli na zasadniczo takich samych prawach, przy czym po nabyciu odpowiedniego doświadczenia studenci mogą także zaproponować uszczegółowienie zajęć o interesujące ich aspekty omawianej problematyki.


W roku akademickim 2020-21 tematyką laboratorium „Filozofia systematyczna”  jest DOTYK. Zagadnienie  to będzie omawiane zarówno przez pryzmat klasycznych teorii władz zmysłowych oraz zagadnień cielesności (starożytnych i nowożytnych), udziału doznań cielesnych w kształtowaniu pojmowania przestrzeni, jak i w odniesieniu do problematyki współczesnej: fenomenologii percepcji, symbolizmu, filozofii umysłu. Dodatkową poruszaną podczas zajęć tematyką jest dotyk w filozofii feministycznej oraz teorii i praktyce artystycznej. W tym roku kurs prowadzony jest przez: Prof. Prof. Kingę Kaśkiewicz, Rafała Michalskiego i Adama Grzelińskiego.

Termin: czwartki, godz. 11.30, MS Teams.

Proponowany zakres tematyki oraz omawiane teksty

Arystotelesowska teoria duszy i ludzkiej zmysłowości

  • Arystoteles, O duszy, przeł. P. Siwek (wyd. różne, fragm.)
  • Arystoteles, O zmysłach i ich przedmiotach, przeł. P. Siwek, w: tegoż, Dzieła wszystkie, t. 3. (wyd. różne)

Descartes: miejsce dotyku w nowym paradygmacie filozoficznym

  • René Descartes, Dioptryka, przeł. Piotr Błaszczyk, Kazimierz Mrówka, Kraków 2018.

Empirystyczna korekta kartezjańskiego dualizmu

  • John Locke, Rozważania dotyczące rozumu Ludzkiego, przeł. B. Gawecki, Warszawa 1955 (ks. 2, rozdz. IX i X)
  • William James, Psychologia. Kurs skrócony, przeł. M. Zagrodzki, Warszawa 2002 (fragm.).
  • William James, Świat czystego doświadczenia, w: tegoż, Eseje o radykalnym empiryzmie, przeł. . Grzeliński, K. Wawrzonkowski, Toruń 2014.

Ku coraz dokładniejszemu określeniu roli zmysłowości i dotyku w ludzkim doświadczeniu

  • George Berkeley, Próba stworzenia nowej teorii widzenia, przeł. A. Grzeliński, Toruń 2011.
  • George Berkeley, Traktat o zasadach ludzkiego poznania, przeł. J. Leszczyński, Warszawa 1956 (fragm.)
  • Denis Diderot, List o ślepcach dla użytku tych, co widzą, przeł. M. Skrzypek, w: tegoż, Wybór pism, Warszawa 1953.
  • Etienne Condillac, Traktat o wrażeniach, przeł. W. Wojciechowska, Warszawa 1958.

Dotyk w fenomenologii

  • Jacek Migasiński, Percepcja i ciało
  • Maurice Merleau-Ponty, Oko, ciało, byt, przeł. S. Cichowicz, w: J. Migasiński, Merleau-Ponty, Warszawa 1995.

Cielesność

  • Marc Richir, Ciało. Esej o wewnętrzności (fragmenty), w: Główne problemy współczesnej FENOMENOLOGII, red. J. Migasiński, M. Prokopski, Warszawa 2017.
  • Renaud Barbaras, Trzy znaczenia pojęcia „żywe ciało”, tamże.

Dotyk i przestrzeń

  • Eugene Minkowski, Dotyk, Przestrzeń pierwotna, Uwaga, przeł. M. Polak, „Kronos” 3 (14) 2010.
  • Ernst Cassirer, Przestrzeń, w: tegoż, Filozofia form symbolicznych, t. 2, przeł. P. Parszutowicz, Kęty 2020.

Ciało, emocje i budzenie się świadomości

  • Antonio Damasio, Błąd Kartezjusza. Emocje, rozum i ludzki mózg, przeł. M. Karpiński, Poznań 2011 (fragm.).
  • Antonio Damasio, Jak umysł zyskał jaźń. Konstruowanie świadomego mózgu, przeł. N.  Radomski, Poznań 2011.

Cielesność a feminizm

  • Linda Fisher, Upłciowianie ucieleśnionej pamięci, przeł. M. Rogowska-Stangret, w: Główne problemy współczesnej fenomenologii, red. J. Migasiński, M. Prokopski, Warszawa 2017.
  • Iris Marion Young, Rzucać jak dziewczyna. Fenomenologia kobiecej postawy ciała, motoryczności i przestrzenności, przeł. M. Rogowska-Stangret, tamże.

Somatoestetyka

  • Richard Shusterman, Somaestetyka a troska o siebie, w: tegoż, Świadomość ciała. Dociekania z zakresu somaestetyki, Kraków 2010.

Ciało i architektura

  • Rudolf Arnheim, Dynamika formy architektonicznej, przeł. A. Grzeliński, D. Juruś, Łódź 2014. (fragm.)
  • Steen Eiler Rasmussen, Odczuwanie architektury, przeł. B. Gadomska, Kraków 2015 (fragm.)
  • Ernestyna Szpakowska-Loranc, Architektura cienia.